O&T w Mediach
Newsroom / O&T w Mediach / Nowy model kontroli podatników

Nowy model kontroli podatników


10 listopada 2016 | Podatki

Fiskus zbiera siły. Pod koniec października 2016 r. Sejm uchwalił ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej, nad którą aktualnie pracuje Senat. Nowy zjednoczony aparat skarbowy powstanie
z połączenia obecnej administracji podatkowej (urzędy skarbowe, izby skarbowe), administracji celnej (urzędy celne, izby celne) i kontroli skarbowej (urzędy kontroli skarbowej).

Konsolidacja skarbówki ma dwa zasadnicze cele: usprawnienie poboru podatków oraz zapewnienie obsługi i wsparcia podatników w prawidłowym wykonywaniu obowiązków podatkowych. Analiza przepisów ustawy prowadzi do wniosku, że celem nadrzędnym będzie jednak gromadzenie środków niezbędnych do realizacji planowanych reform. Temu ma służyć m.in. powołanie urzędów celno-skarbowych, jak również zapowiedź prowadzenia na szerszą niż dotychczas skalę działalności analitycznej i badawczej w celu rozpoznawania i przeciwdziałania występowaniu zjawisk szkodliwych dla systemu podatkowego.

Nowo powoływane urzędy celno-skarbowe, które ze względu na sposób działania i zakres uprawnień będzie można śmiało określać mianem policji skarbowej, będą miały za zadanie wykrywanie i zwalczanie nieprawidłowości na wielką skalę, w sytuacjach, gdy rozmiary, złożoność i stopień oddziaływania występujących uchybień w sposób istotny będą wpływały na system bezpieczeństwa finansowego państwa.

Swoją działalność policja skarbowa będzie prowadziła m.in. w formie tzw. kontroli celno-skarbowej, na zakończenie której wyda wynik kontroli informujący podatnika o dokonanych ustaleniach. Jeśli podatnik z ustaleniami się nie zgodzi, kontrola celno-skarbowa przekształci się w postępowanie podatkowe, w wyniku którego naczelnik urzędu celno-skarbowego wyda decyzję. Od tej decyzji odwołanie będzie przysługiwało do naczelnika urzędu celno-skarbowego, który tym samym będzie sędzią we własnej sprawie.

W ramach kontroli celno-skarbowej naczelnik urzędu celno-skarbowego będzie miał prawo wydać decyzję o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego na majątku podatnika. Podobnie jak w przypadku decyzji wymierzającej podatek, również od decyzji naczelnika urzędu celno-skarbowego o zabezpieczeniu odwołanie będzie przysługiwało do naczelnika urzędu celno-skarbowego.

Poddanie podatnika kontroli celno-skarbowej będzie się więc wiązało z brakiem możliwości złożenia odwołania do innego organu niż organ kontrolujący, co może rodzić ryzyko uznania regulacji za niekonstytucyjną. Kryteria poddania podatników kontroli policji skarbowej, a nie zwykłego urzędu skarbowego, nie zostały bowiem sprecyzowane, pomimo, że ma to istotne znaczenie dla uprawnień procesowych podatników. Projektodawcy stwierdzili co prawda, że owa, tak zresztą przez nich nazwana, procedura „twarda” w postaci kontroli celno-skarbowej, będzie znajdowała zastosowanie tylko do dużych spraw, do oszustw podatkowych lub zorganizowanych grup przestępczych. Podobne były jednak zapowiedzi, że klauzula o unikaniu opodatkowania będzie dotyczyła tylko agresywnych optymalizacji podatkowych. Praktyka wskazuje natomiast na coś przeciwnego. To rodzi ryzyko, że surowszej z założenia kontroli celno-skarbowej będzie mógł zostać poddany każdy podatnik.

Trudno natomiast przypuszczać, aby naczelnik urzędu celno-skarbowego, rozpatrując odwołanie od swojej własnej decyzji, zmienił zdanie lub, co więcej, przyznał rację podatnikowi. A taką nadzieję zawsze będzie miał podatnik kontrolowany przez urząd skarbowy, od którego decyzji odwołanie będzie przysługiwało do dyrektora izby administracji skarbowej.

Warte odnotowania jest wreszcie powołanie tzw. radców skarbowych, którym będą przysługiwały uprawnienia orzecznicze naczelnika urzędu skarbowego i dyrektora izby administracji skarbowej. Można się jedynie domyślać, że chodzi o powrót do czasów, gdy inspektor kontroli skarbowej był organem podatkowym. Nie jest jednak wykluczone, że radcy skarbowi będą superkontrolerami w sprawach podatkowych mniejszej wagi, niepoddanych kontroli celno-skarbowej.

Krajowa Administracja Skarbowa da się niewątpliwie poznać w działaniu. Już jednak dziś podatnicy mogą przygotować się do spotkania z nową rzeczywistością. Służyć temu może:

  • przegląd aktualnych postępowań w celu ustalenia, jaki organ po reformie będzie właściwy do ich prowadzenia i jakie środki prawne będą przysługiwały podatnikowi przeciwko jego decyzjom, jakie działania należy podjąć jeszcze przed reformą, a z jakimi można się wstrzymać do dnia jej wejścia w  życie,
  • rozważenie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w już toczącym się postępowaniu gdyby miało się okazać, że w związku z reformą odwołanie będzie przysługiwało do tego samego organu, jak również w wypadku wszczęcia - już po reformie - kontroli celno-skarbowej, w celu zabezpieczenia praw podatnika oraz fachowego prezentowania jego stanowiska przed kontrolującymi.
  • przeprowadzenie przeglądu podatkowego, zorientowanego na identyfikację potencjalnych ryzyk podatkowych w przedsiębiorstwie i odpowiednie zarządzenie nimi, by zabezpieczyć się nie tylko od strony prawa procesowego.

Zobacz naszą ofertę w obszarze:
Postępowania podatkowe