Działania legislacyjne nad wprowadzeniem do polskiego systemu prawnego instytucji fundacji rodzinnej trwają od ponad trzech lat. Eksperci naszej Kancelarii, prawnicy z wieloletnim doświadczeniem w zakresie sukcesji w biznesie i prawie podatkowym, od samego początku biorą aktywny udział w pracach nad ustawą. Jej projekt, opublikowany po raz pierwszy w marcu 2021 r., przeszedł już etap konsultacji społecznych i w październiku 2021 r. pojawiła się jego druga, korzystnie zmodyfikowana wersja. 

Utworzenie fundacji rodzinnej umożliwi polskim przedsiębiorcom korzystanie z narzędzia pozwalającego zabezpieczyć integralność firmy i jej efektywną sukcesję, przy jednoczesnej dbałości o interesy członków rodziny. Dzięki temu nawet w przypadku niemożliwych do przewidzenia zdarzeń majątek pozostanie w rękach rodziny na pokolenia. W obecnej chwili właściciele polskich firm rodzinnych mogą korzystać jedynie z rozwiązań krajowego prawa spadkowego (co nie zapewnia pełnego spektrum zabezpieczenia interesów przedsiębiorstwa i rodziny), albo z instytucji fundacji rodzinnych oferowanych przez zagraniczne jurysdykcje (np. Austria, Holandia, Malta, Liechtenstein). 

Krajowe rozwiązanie dostosowane do potrzeb polskich przedsiębiorców zapełnia lukę w obecnie obowiązujących przepisach, pozwalając na efektywne wdrożenie planów sukcesyjnych, bez konieczności korzystania z zagranicznych regulacji. Umożliwia to rozwijanie wielopokoleniowych, silnych firm i wzmacnianie ich pozycji na rynkach międzynarodowych. Poniżej przedstawiamy najważniejsze założenia prawne projektu ustawy o polskiej fundacji rodzinnej.

Prawne założenia dotyczące polskiej fundacji rodzinnej:

  • fundacja rodzinna posiada pełną osobowość prawną;
  • uprawnioną do założenia fundacji rodzinnej jest wyłącznie osoba fizyczna (fundator). Założenie fundacji może odbyć się przy czynnym udziale fundatora (za jego życia), a także na mocy testamentu;
  • fundacja rodzinna jest wyposażona we własny majątek, wnoszony w ramach funduszu założycielskiego, a także dalszych darowizn wnoszonych zarówno przez fundatora (w tym w szczególności udziały w spółkach kapitałowych), jak i określony krąg osób bliskich fundatorowi (w tym z kręgu spadkobierców ustawowych). Co istotne, majątek ten jest wyłączną własnością fundacji („oderwanie” od osoby właściciela);
  • zasady funkcjonowania fundacji rodzinnej określane są przez samego fundatora w treści następującej dokumentacji korporacyjnej, przy zachowaniu znacznej elastyczności, aby w jak najpełniejszy sposób zaadresować potrzeby firmy, a także rodziny i bliskich fundatora:
  • statut – to podstawowy dokument, niezbędny do utworzenia fundacji, a zarazem jedyny dostępny dla osób trzecich (analogicznie do akt rejestrowych spółek prawa handlowego), dlatego też zawiera jedynie podstawowe informacje, takie jak nazwa i siedziba fundacji, wskazanie fundatora oraz organów fundacji, fundusz założycielski, czas trwania fundacji;
  • lista beneficjentów – w treści której wskazani są beneficjenci fundacji, a także rodzaj i wysokość przysługujących im świadczeń. Pierwszą listę tworzy sam fundator, a w trakcie funkcjonowania fundacji jej aktualizacji dokonuje zarząd. Beneficjentem może być dowolna osoba fizyczna (bez względu na pokrewieństwo z fundatorem), a także organizacje charytatywne i organizacje pożytku publicznego;
  • listy intencyjne – nie posiadają mocy wiążącej, jednak stanowią bardzo istotne narzędzie w komunikacji między fundatorem, beneficjentami, a organami fundacji, np. mogą dotyczyć wniosków o wypłaty świadczenia na rzecz beneficjentów;
  • fundacja rodzinna jest zarządzana i reprezentowana przez swoje organy: zarząd fundacji – obligatoryjny organ fundacji, prowadzący jej sprawy, analogicznie do zarządu w spółkach kapitałowych; dopuszcza się pełnienie funkcji członka rady fundacji przez beneficjentów; protektor/rada protektorów – fundator posiada uprawnienie do ustanowienia organu kontrolnego (pełniącego analogiczną funkcję jak rada nadzorcza w spółkach kapitałowych), w postaci protektora bądź kolegialnej rady protektorów, wedle wyboru samego fundatora; zgromadzenie beneficjentów – stanowi organ zwoływany ad hoc, zwoływany w sytuacjach wskazanych wprost w ustawie bądź w treści statutu (zgodnie z wolą fundatora).

Podstawowe zalety fundacji rodzinnej:

  • gwarancja integralności biznesu, także po śmierci właściciela – poprzez przeniesienie udziałów / akcji spółek operacyjnych (kapitałowych) do fundacji (stającej się ich jedynym wspólnikiem) wyłączone jest ryzyko rozdrobnienia firmy na skutek spadkobrania / rozwodów, zarówno w pierwszym, jak i w kolejnych pokoleniach, bez uszczerbku dla płynności prowadzenia bieżącej działalności gospodarczej;
  • ograniczenie ryzyka związanego z prowadzeniem biznesu operacyjnego po stronie fundacji (wspólnika);
  • zminimalizowanie skutków związanych z brakiem naturalnego sukcesora – w chwili obecnej w takiej sytuacji jedynym wyjściem jest sprzedaż firmy, nierzadko na rzecz zagranicznego inwestora;
  • zabezpieczenie bliskich właścicielowi firmy osób w sposób bardziej elastyczny niż przewiduje to prawo spadkowe; wyeliminowane zostają obciążenia związane z dziedziczeniem udziałów w spółce przez małoletniego spadkobiercę, bez uszczerbku dla zabezpieczenia interesów małoletniego.

Jeżeli zainteresowali się Państwo tematem polskiej fundacji rodzinnej, serdecznie zapraszamy do kontaktu. 

Chętnie przybliżymy szczegóły tego rozwiązania i wspólnie zastanowimy się, czy mogłoby ono pomóc w zabezpieczeniu Państwa biznesu i rodziny.

Zapraszamy do kontaktu.

Skontaktuj się z nami

Paweł Tomczykowski

Partner Zarządzający I Prezes Zarządu

Partner Zarządzający, Prezes Zarządu

E: p.tomczykowski@ozogtomczykowski.pl

T: 22 480 81 00, 601 917 630